PoC là gì? 5 bước giúp phát triển phần mềm thành công

Theo Harvard Business Review, hơn 66% startup không mang lại giá trị cho nhà đầu tư. Đâu là lý do dẫn tới tỷ lệ thất bại cao như vậy?

Doanh nghiệp và nhà sáng lập thường bắt tay ngay vào phát triển sản phẩm để nhanh chóng ra mắt và vận hành. Đây là bước đi mạo hiểm, có thể dẫn tới thất bại.

Con đường ra mắt thành công một sản phẩm phần mềm mới bắt đầu từ PoC (Proof of Concept: Bằng chứng khái niệm). Đây là phương pháp kiểm thử trong phát triển phần mềm, giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định hợp lý về cấu hình sản phẩm phần mềm mới và định hình tương lai của nó. Bước kiểm tra ban đầu này giúp tăng khả năng xây dựng được giải pháp hữu ích mà người dùng thực sự muốn sử dụng.

Sự thành công của một công cụ phần mềm không chỉ nằm ở ý tưởng ban đầu. Nếu kiểm thử không đầy đủ, không đáp ứng nhu cầu thị trường, sản phẩm có thể trở nên vô dụng, khiến doanh nghiệp tốn nhiều thời gian, tiền bạc cho một sản phẩm không bán được.

Phát triển PoC (Proof of Concept) không chỉ chứng minh ý tưởng khả thi, mà còn giải thích cách nó vận hành và lý do xứng đáng được đầu tư.

1. PoC trong phát triển phần mềm là gì?

PoC (Proof of Concept) trong phát triển phần mềm là phương pháp xác minh được triển khai ở giai đoạn đầu của vòng đời phát triển sản phẩm. Mục đích của PoC là kiểm tra tính hợp lý của ý tưởng phần mềm. Nói cách khác, đó là việc chứng minh hệ thống, ứng dụng hoặc sản phẩm đề xuất thực sự hoạt động, trước khi bắt đầu phát triển.

Rất hiếm khi ý tưởng ban đầu đáp ứng được yêu cầu của thị trường đang thay đổi nhanh chóng ngày nay. Cuối cùng, sản phẩm cần được thiết kế không chỉ khả thi về mặt kỹ thuật, mà còn giải quyết được vấn đề thực tế của người dùng mục tiêu. Nếu không, sản phẩm sẽ thất bại.

Vì vậy, đối với công ty phát triển phần mềm, việc lên kế hoạch cẩn thận và kiểm thử ý tưởng mới trước khi thực sự bắt tay vào xây dựng, để điều chỉnh nhịp độ của quá trình phát triển, là điều rất quan trọng.

Phát triển PoC là điều tuyệt đối cần thiết để định hình tầm nhìn và hướng đi cho sản phẩm cuối cùng. Vì vậy, mọi bên liên quan tham gia vào quá trình phát triển đều cần được huy động. Họ cùng nhau thảo luận về giới hạn, cơ hội, rủi ro, và thống nhất về hướng đi của dự án. Đây là bước quan trọng để xây dựng nền tảng vững chắc cho quá trình phát triển suôn sẻ, kiểm thử, thay đổi và phát hành.

Tham khảo: 11 cạm bẫy cần tránh trong lộ trình sản phẩm

PoC (Proof of Concept) có thể ở dạng tài liệu, bản trình bày, hoặc bản demo. Ở giai đoạn này không cần code hay thiết kế. Tuy nhiên, PoC vẫn cần tài liệu đầy đủ về yêu cầu và thông số kỹ thuật. Với dự án outsourcing, việc này thường được thực hiện nội bộ hoặc trong nhóm nhỏ các bên liên quan.

PoC thường bị nhầm lẫn với Sản phẩm khả dụng tối thiểu MVP (tiếng Anh: Minimum Viable Product). Tuy nhiên, khác với PoC, sản phẩm khả dụng tối thiểu là một sản phẩm hoạt động được, có tính năng cơ bản.

Tham khảo: Phát triển MVP là gì? Giải thích chi tiết khác biệt với PoC và phương pháp phát triển

2. Lợi ích của việc phát triển PoC trong phát triển phần mềm

Hàng triệu doanh nghiệp có ý tưởng sản phẩm mới, nhưng phần lớn thất bại. Điều gì cản trở thành công của họ? Theo CBInsights, 2 lý do hàng đầu khiến startup thất bại là:

• Thiếu vốn (hoặc không huy động được vốn)
• Thiếu nhu cầu thị trường

Cả hai vấn đề này đều có thể giải quyết bằng cách bắt đầu phát triển phần mềm từ phát triển PoC (Proof of Concept).

Hãy cùng xem tất cả lợi ích mà doanh nghiệp có thể nhận được từ PoC.

2.1. Đánh giá tính khả thi kỹ thuật

Mục đích phát triển PoC là xác nhận ý tưởng phần mềm có khả thi về mặt kỹ thuật hay không. Dự án PoC cần có sự tham gia của đội ngũ phát triển, không chỉ đánh giá điều gì có thể và điều gì không thể, mà còn xác định hướng kỹ thuật đúng đắn cho việc phát triển sản phẩm.

2.2. Xác thực sớm nhu cầu thị trường

Phát triển PoC đòi hỏi phải xác định rõ vấn đề cụ thể và điểm khó khăn mà công cụ cần giải quyết. Mục tiêu của việc này là đảm bảo sản phẩm không tách rời thực tế, mang lại giá trị thực sự cho người dùng cuối. Giai đoạn kiểm thử, cũng là một phần của quá trình lặp này, sẽ cho thấy bạn có đang đi đúng hướng hay không.

2.3. Hiểu rõ tính năng, giới hạn của sản phẩm

Phát triển PoC trong phát triển phần mềm giúp chủ sở hữu hiểu rõ giới hạn, ưu điểm và nhược điểm của ý tưởng sản phẩm. Trong quá trình này, bạn có thể khám phá nhiều lựa chọn khác nhau và chọn hướng phát triển phần mềm tối ưu.

2.4. Đưa ra quyết định ngân sách hợp lý

Tận dụng tối đa nguồn vốn của nhà đầu tư là điều thiết yếu khi ra mắt sản phẩm mới. PoC giúp doanh nghiệp hiểu rõ yêu cầu ngân sách và biết cách sử dụng tiền hợp lý. Nhờ đó, họ có thể tránh được viễn cảnh đáng sợ: huy động được vốn nhưng lại đổ hết vào một giải pháp quy mô lớn mà cuối cùng thị trường mục tiêu không cần đến.

2.5. Có lý do, căn cứ để tin tưởng

Để thuyết phục nhà đầu tư tiềm năng rằng ý tưởng của bạn hợp lý và đáng để đầu tư, chỉ có nhiệt huyết thôi là chưa đủ. PoC giải thích lý do và cách thức ý tưởng vận hành. Đây là bằng chứng thành công có thể thuyết phục cả những nhà đầu tư hoài nghi nhất, đồng thời giúp bạn đàm phán điều khoản với các bên liên quan khác.

2.6. Đẩy nhanh tốc độ ra mắt

Việc tạo PoC giúp thiết lập kế hoạch hành động để xây dựng giải pháp mới. Quá trình này giúp bạn xác nhận đã chọn đúng quy trình làm việc hay chưa và điều chỉnh khi cần. Chọn đúng hướng đi ngay từ đầu giúp tránh những bất ngờ ngoài dự kiến ở giai đoạn sau, đồng thời giúp nhận diện rủi ro và chuẩn bị phương án giảm thiểu tương ứng.

3. Các bước chính để phát triển PoC giúp phát triển phần mềm thành công

Việc phát triển PoC (Proof of Concept) trong phát triển phần mềm sẽ tạo ra tài liệu chi tiết mô tả yêu cầu dự án, mục tiêu, cùng quy trình và vai trò được phân công cho từng bên liên quan. Đây sẽ là tài liệu chi tiết mô tả toàn bộ quá trình sáng tạo, từ phiên bản ban đầu cho tới khi triển khai.

Có 5 bước để phát triển một PoC hiệu quả.

3.1. Bước 1: Xác định nhu cầu

Khi ý tưởng sản phẩm ra đời, nó có thể dựa trên các giả định. Bước này là tìm bằng chứng để xác thực những giả định đó, thông qua việc xác định vấn đề thực tế mà phần mềm cần giải quyết.

Bỏ qua bước này có thể khiến bạn có một công cụ hoạt động được nhưng không có giá trị thực tế. Hãy trao đổi với đối tượng mục tiêu để nhận phản hồi quý giá và xác định nhu cầu, điểm khó khăn cần giải quyết.

Nên trả lời và ghi lại các câu hỏi sau.
・Chúng ta đang cố gắng đạt được điều gì? Giá trị gia tăng là gì?
・Tiêu chí nào xác định thành công của sản phẩm phần mềm?
・Khung thời gian là bao lâu?
・Chúng ta có những nguồn lực nào?
・Quy trình làm việc nên như thế nào?
・Có giải pháp tương đương nào không?

3.2. Bước 2: Tìm ra giải pháp phù hợp

Cùng đội ngũ phát triển brainstorm các giải pháp tiềm năng cho vấn đề và điểm khó khăn. Có thể có nhiều cách khác nhau để giải quyết những vấn đề này. Hãy vạch ra các giải pháp trong khi cân nhắc ngân sách, khung thời gian và các ràng buộc khác. Đồng thời cân nhắc những gì đối thủ cạnh tranh đã cung cấp và liệu bạn có thể xây dựng dựa trên đó hay không.

Trong quá trình lên ý tưởng này, bạn có thể nghe được những điều bất ngờ, và cũng có thể bất ngờ vì những gì mình không nghe thấy. Lúc này, một số giả định sẽ trở nên rõ ràng hơn. Cuộc thảo luận này cần có sự tham gia của chuyên gia kỹ thuật để xác định điều gì khả thi, điều gì không.

3.3. Bước 3: Tạo prototype

Sau khi đã xác định được kịch bản giải quyết vấn đề phù hợp, hãy phát triển prototype. Tùy theo tính chất sản phẩm, đây có thể là mockup, wireframe, hoặc một bản phác thảo đơn giản. Nó cần thể hiện quy trình làm việc đề xuất, tính năng dự kiến và UI/UX cơ bản.

Tham khảo: PoC và phát triển Prototype: Khi nào cần loại nào?

3.4. Bước 4: Kiểm thử prototype và thu thập phản hồi người dùng

Mục đích của việc phát triển prototype là đưa nó cho người dùng mục tiêu xem và thu thập phản hồi. Giai đoạn trước chủ yếu thực hiện nội bộ, còn ở giai đoạn này, prototype được cho người dùng tiềm năng và các bên liên quan xem, để hiểu liệu nó có khả năng thành công trên thị trường hay không.

Xuyên suốt quá trình, bạn có thể khám phá lợi ích thực sự của công cụ và thấy được mức độ trực quan của nó. Quá trình kiểm thử đôi khi cũng làm lộ ra những tính năng bạn đã bỏ sót. Hãy dùng phản hồi quý giá này để chỉnh sửa công cụ tương ứng. Bạn có thể lặp lại quá trình này cho tới khi đạt được phiên bản sản phẩm phần mềm ưng ý.

3.5. Bước 5: Xây dựng roadmap

Ở bước cuối cùng, hãy tổng hợp toàn bộ thông tin thu thập được trong suốt quá trình và xây dựng roadmap. Nó cần phác thảo quy trình từng bước để phát triển giải pháp, trình bày rõ mục tiêu. Roadmap bao gồm mọi bài học và khuyến nghị để cải thiện việc phát triển phần mềm. Đây là con bài đàm phán cho nhà đầu tư tiềm năng, đồng thời là cẩm nang để xây dựng sản phẩm.

4. Ví dụ về PoC (Proof of Concept)

Một trong những ví dụ PoC lớn nhất là việc Walmart ứng dụng công nghệ blockchain để cải thiện khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Hợp tác với đối tác công nghệ IBM, công ty đã triển khai 2 dự án PoC riêng biệt: một tập trung theo dõi xoài tại các cửa hàng ở Mỹ, một tập trung theo dõi thịt lợn tại Trung Quốc.

Giải pháp dựa trên blockchain được đề xuất đã hoạt động hiệu quả, giúp Walmart tăng tốc quy trình truy xuất. Khi xảy ra sự cố, Walmart có thể nhanh chóng xác định nguyên nhân chỉ trong vài giây.

Dù ý tưởng khả thi về mặt kỹ thuật, những người hoài nghi vẫn chỉ trích nó vì phụ thuộc vào việc nhập liệu thủ công, dễ dẫn tới sai sót hoặc gian lận. Ý tưởng đằng sau việc triển khai giải pháp này là để có thể phản ứng nhanh khi xảy ra dịch bệnh do thực phẩm gây ra.

Naontek, một startup của Đức, đã nghĩ ra một ý tưởng tuyệt vời: tạo kết nối kỹ thuật số cho toàn bộ cộng đồng y tế trong nước.

Họ hướng tới việc thu hẹp khoảng cách công nghệ trong ngành bằng cách xây dựng nền tảng đào tạo cho các chuyên gia y tế, tận dụng chuyên môn phần mềm, đồng thời triển khai các sản phẩm, dịch vụ số dễ tiếp cận. Để xác nhận sản phẩm khả thi để xây dựng và thị trường thực sự cần đến nó, họ quyết định thực hiện một PoC vững chắc.

"Khi chúng tôi bắt đầu xây dựng phương pháp technology grooming chi tiết hơn và tìm ra cách xây dựng PoC, chúng tôi bắt đầu cung cấp sản phẩm theo đúng hình thức mong muốn", ông Florian Eber, Phó Chủ tịch phát triển sản phẩm của Naontek, chia sẻ.

Quá trình này tập trung vào việc hiểu đối tượng mục tiêu của dự án, nhu cầu kinh doanh và khía cạnh kỹ thuật. Nhờ đó, công ty đã nhanh chóng nắm bắt được nhu cầu và thách thức trong phát triển sản phẩm.

Trong 12 tháng đầu vận hành, Univiva đã chứng minh đây là một đợt ra mắt đặc biệt thành công, khi nền tảng có khoảng 20.000 người dùng đăng ký và bổ sung khoảng 6.000 khóa học.

5. Phát triển PoC cho sản phẩm phần mềm mới

Phát triển PoC trong phát triển phần mềm nghĩa là xác thực ý tưởng đằng sau sản phẩm ở giai đoạn đầu tiên, trước khi huy động vốn và xây dựng sản phẩm. Bước kiểm tra ban đầu này rất cần thiết để xác nhận công cụ có thể xây dựng được về mặt kỹ thuật, đồng thời xác định kỳ vọng và rủi ro tiềm ẩn có thể phát sinh trong vòng đời phát triển phần mềm mà đội ngũ phát triển cần xử lý.

Đây là bước đầu tiên để doanh nghiệp tạo ra một sản phẩm phần mềm hữu ích và thành công. Dịch vụ phát triển phần mềm có thể hỗ trợ xác thực ý tưởng kinh doanh, cung cấp đội ngũ lập trình viên, product manager giàu kinh nghiệm để đưa sản phẩm tới thành công.

Nếu quý vị có ý tưởng dự án và muốn thực hiện PoC (Proof of Concept), đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí và nhận báo giá chi tiết. Chúng tôi rất mong được hợp tác cùng quý vị.