[2023] Ngôn ngữ lập trình tối ưu cho phát triển ứng dụng di động và cách lựa chọn

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tìm hiểu ngôn ngữ lập trình tối ưu nhất cho phát triển ứng dụng. Đồng thời, bài viết cũng giới thiệu các ngôn ngữ lập trình phổ biến có thể dùng trong năm 2023.

Chúng ta cũng sẽ so sánh ưu, nhược điểm của từng ngôn ngữ, để bạn có đủ thông tin lựa chọn phù hợp với nhu cầu phát triển ứng dụng di động của mình!

Phát triển ứng dụng di động là quá trình tạo ra ứng dụng cho các thiết bị như smartphone, tablet. Quá trình này bao gồm lên ý tưởng, lập kế hoạch, thiết kế, phát triển và kiểm thử. Và trong 10 năm gần đây, ngành di động vẫn liên tục tăng trưởng, nhờ số lượng người dùng di động ngày càng tăng và sự ra đời của các công nghệ mới, sáng tạo.

Kết quả là, nhu cầu về lập trình viên phát triển ứng dụng di động có thể xây dựng ứng dụng chất lượng cao, dễ sử dụng, ngày càng tăng. Theo Panorama Data Insights, thị trường phát triển ứng dụng di động toàn cầu được dự báo đạt giá trị 41 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) là 21%.

1. Các loại phát triển ứng dụng di động

Về cơ bản, có 3 loại ứng dụng di động: native app, hybrid app và web app.

1.1. Loại ứng dụng di động thứ 1: Native App

Phát triển ứng dụng native là ứng dụng được phát triển riêng cho một loại hệ điều hành di động cụ thể, như iOS hoặc Android. Native app được viết bằng ngôn ngữ gốc của hệ điều hành đó — Objective-C hoặc Swift cho ứng dụng iOS, Java hoặc Kotlin cho ứng dụng Android.

Ưu điểm của native app gồm một số điểm sau.

・Có thể tận dụng tối đa các tính năng của thiết bị di động như camera, GPS, thông báo đẩy.
・Có thể thiết kế riêng cho giao diện người dùng của hệ điều hành di động, giúp nâng cao trải nghiệm người dùng.
Có thể tải về từ các kho ứng dụng như App Store cho thiết bị iOS, Google Play Store cho thiết bị Android.

Tuy nhiên, native app cũng có một số nhược điểm.

・Có thể tốn chi phí phát triển cao hơn các loại ứng dụng khác, vì cần đến hai đội phát triển riêng biệt, mỗi đội cho một hệ điều hành.
・Thời gian phát triển có thể lâu hơn, vì mỗi hệ điều hành có quy tắc và hướng dẫn riêng.
・Việc cập nhật có thể khó khăn hơn, vì mỗi hệ điều hành có quy trình cập nhật riêng.

1.2. Loại ứng dụng di động thứ 2: Hybrid App

Phát triển hybrid app sử dụng kết hợp công nghệ web như HTML, CSS, JavaScript cùng với công nghệ native như Objective-C, Java. Hybrid app thường được phát triển bằng các framework như Cordova, Ionic, React Native, Flutter (sẽ nói chi tiết hơn ở phần sau).

Ưu điểm của hybrid app gồm một số điểm sau.

・Thường dễ và nhanh phát triển hơn so với native app.
・Được xây dựng trên công nghệ web, vốn có nhiều lập trình viên nắm được hơn so với ngôn ngữ native, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian đưa ra thị trường.
・Có thể thiết kế để chạy trên nhiều loại thiết bị di động — smartphone, tablet, laptop — và tận dụng các tính năng mới nhất riêng của từng nền tảng.

Giống như native app, hybrid app cũng có thể tải về từ các kho ứng dụng như App Store cho thiết bị iOS, Google Play Store cho thiết bị Android.

Tuy nhiên, hybrid app cũng có một số nhược điểm.

・Có thể kém ổn định hơn native app, vì phụ thuộc vào nhiều công nghệ khác nhau.
・Có thể phản hồi chậm hơn native app, vì ít nhất cũng phải giao tiếp với giao diện trình duyệt và engine JavaScript trước khi giao tiếp với hệ điều hành.
・Việc cập nhật có thể khó khăn hơn, vì phải tương thích với nhiều loại hệ điều hành.

Cuối cùng, hybrid app có thể kém hấp dẫn hơn native app, vì thường bị giới hạn khi truy cập phần cứng native như camera, GPS.

1.3. Loại ứng dụng di động thứ 3: Web Application

Phát triển web app sử dụng công nghệ web như HTML, CSS, JavaScript. Web app thường được phát triển bằng các framework như Angular, React, Vue.

Web application có thể còn phản hồi chậm hơn cả hybrid app, do bản chất giao tiếp server/client dựa trên HTTP.

Mọi yêu cầu đều phải gửi lên server, và client (trình duyệt) phải chờ phản hồi. Điều này càng rõ hơn khi sử dụng công nghệ phía server như PHP, Python, Ruby, ASP — với mỗi yêu cầu, một script phải chạy trên server trước khi phản hồi được chuẩn bị gửi cho client.

Lưu ý rằng nếu muốn phát triển hybrid app, bạn luôn cần phát triển web application trước. Vì vậy, cần có kiến thức vững về phát triển web.

Vì loạt bài này đã có bài viết riêng tập trung vào phát triển web app, nên phần còn lại của bài viết này chỉ tập trung vào native app và hybrid app.

Tham khảo: PWA là gì? Giải thích Progressive Web Apps cho người mới bắt đầu
Tham khảo: Website là gì? Giải thích chi tiết về phát triển hệ thống web

2. Cách chọn loại phát triển ứng dụng di động

Dưới đây là tổng hợp đặc điểm chính để giúp bạn lựa chọn giữa native app, hybrid app và web app.

3. Ngôn ngữ nào tối ưu cho phát triển native app trên smartphone?

Trước hết, bạn cần xác định sẽ phát triển cho iOS, Android, hay cả hai.

Tuy nhiên, nếu muốn phát triển cho cả hai nền tảng, bạn cũng cần quyết định có muốn ứng dụng có trải nghiệm người dùng tương tự nhau trên cả hai nền tảng hay không. Trong trường hợp đó, chúng tôi cho rằng phát triển cross-platform (hybrid app hoặc web app) là lựa chọn tốt hơn so với phát triển native app.

3.1. Ngôn ngữ phát triển native app cho iOS (iPhone/iPad)

3.1.1. Ngôn ngữ phát triển ứng dụng iOS: Objective-C

Objective-C là ngôn ngữ mạnh mẽ, đa năng, từng được dùng để phát triển nhiều ứng dụng phổ biến như Uber, Pinterest, Instagram.

Objective-C là một superset của ngôn ngữ lập trình C. Nói cách khác, nó bao gồm toàn bộ tính năng của C, cộng thêm một số tính năng bổ sung như định kiểu động, nạp chồng phương thức, đóng gói dữ liệu và quản lý bộ nhớ tự động.

Vì Objective-C được xây dựng trên nền C, nên dễ tiếp cận với lập trình viên đã quen với C hoặc C++. Tuy nhiên, vì đây là ngôn ngữ khá phức tạp, nên có thể khó hơn với người mới học lập trình.

Là một ngôn ngữ khá lâu đời, Objective-C có rất nhiều tài liệu và hướng dẫn có sẵn. Tuy nhiên, do hiện tại không còn được dùng rộng rãi bằng Swift, nên cộng đồng lập trình viên để học hỏi cũng nhỏ hơn.

3.1.2. Ngôn ngữ phát triển ứng dụng iOS: Swift

Swift là ngôn ngữ lập trình mạnh mẽ, trực quan cho iOS, macOS, tvOS, watchOS. Swift dễ sử dụng và mã nguồn mở, nên chỉ cần có ý tưởng là ai cũng có thể tạo ra thứ tuyệt vời.

Swift được thiết kế đủ mạnh cho lập trình viên có kinh nghiệm, đồng thời vẫn dễ tiếp cận với người mới bắt đầu.

Một số điểm nổi bật của ngôn ngữ Swift như sau.

・Được Apple tạo ra và giới thiệu tại Worldwide Developers Conference (WWDC) của Apple năm 2014.
・Là ngôn ngữ biên dịch, nên nhanh và hiệu quả.
・An toàn về kiểu dữ liệu (type-safe), giúp ngăn lỗi và nâng cao chất lượng code.
・Quản lý bộ nhớ được tích hợp sẵn trong ngôn ngữ, nên không cần lo về rò rỉ bộ nhớ.
・Ngoài ra còn tương tác trực tiếp (interactive), nên bạn viết code là thấy kết quả ngay.

Tóm lại, Swift an toàn, nhanh và mang tính tương tác cao. Ngôn ngữ này cũng dễ tiếp cận ngay cả với người mới học lập trình. Vì vậy, nếu bạn phát triển ứng dụng iOS, Swift có lẽ là lựa chọn tối ưu nhất.

3.2. Ngôn ngữ phát triển native app cho Android

3.2.1. Ngôn ngữ phát triển ứng dụng Android: Java

Java là ngôn ngữ lập trình đa năng, mạnh mẽ, dùng để phát triển các ứng dụng Android như Spotify, Netflix, Google Earth. Java cũng có thể dùng để phát triển ứng dụng desktop, web và doanh nghiệp. Đây là một trong những ngôn ngữ lập trình được săn đón nhiều nhất.

Java và C khá giống nhau ở điểm cả hai đều là ngôn ngữ mệnh lệnh, có cấu trúc, sử dụng trình biên dịch. Ngoài ra, giống như Objective-C, Java hướng đối tượng, nên dễ viết code dạng module, tái sử dụng được.

Vì vậy, Java sẽ tương đối dễ tiếp cận với lập trình viên đã quen với C hoặc C++. Tuy nhiên, với lập trình viên chưa quen các ngôn ngữ này thì có thể khó tiếp cận hơn.

Java là ngôn ngữ biên dịch, nên nhanh và hiệu quả. Java an toàn về kiểu dữ liệu, giúp ngăn lỗi và nâng cao chất lượng code. Java cũng có garbage collector, nên không cần lo về rò rỉ bộ nhớ. Hơn nữa, vì Java là ngôn ngữ phổ biến, nên có cộng đồng lập trình viên đông đảo để học hỏi, cùng nhiều tài liệu và hỗ trợ.

3.2.2. Ngôn ngữ phát triển ứng dụng Android: Kotlin

Kotlin là ngôn ngữ mới, được thiết kế chuyên biệt cho phát triển ứng dụng Android. Chạy trên Java Virtual Machine (JVM) và tương thích hoàn toàn với Java, nên khi phát triển ứng dụng Kotlin, bạn có thể dùng mọi thư viện Java hiện có.

Kotlin là ngôn ngữ định kiểu tĩnh, nên có thể phát hiện lỗi ngay khi biên dịch thay vì lúc chạy. Kotlin cũng hỗ trợ cả lập trình hàm và lập trình hướng đối tượng.

Một số điểm nổi bật của ngôn ngữ Kotlin như sau.

・Là ngôn ngữ ngắn gọn, nên viết ít code hơn mà vẫn đạt kết quả tương tự.
・An toàn, vì loại bỏ được lỗi null pointer exception.
・Tương thích qua lại với Java, nên có thể dùng code Kotlin trong dự án Java và ngược lại.
・Được hỗ trợ công cụ mạnh mẽ trên Android Studio, do JetBrains — công ty đứng sau IntelliJ IDEA — phát triển.
・Phát triển ứng dụng di động Android đã ưu tiên Kotlin (Kotlin-first) kể từ Google I/O 2019.

Tóm lại, nếu muốn làm chủ phát triển ứng dụng Android, Kotlin có lẽ là lựa chọn đáng tin cậy.

4. Ngôn ngữ/framework nào tối ưu cho phát triển ứng dụng cross-platform?

Như đã đề cập, phát triển native app có thể tốn nhiều thời gian và chi phí. Sẽ dễ dàng hơn nhiều nếu phát triển ứng dụng cross-platform bằng các công cụ có thể tạo ra ứng dụng cho nhiều nền tảng.

Bạn vẫn cần dùng framework hoặc runtime để build ứng dụng cho iOS hoặc Android, nhưng không cần viết code riêng cho từng nền tảng.

Nếu muốn ứng dụng có trải nghiệm người dùng tương tự nhau trên cả hai nền tảng, bạn có thể phát triển ứng dụng cross-platform dùng chung một bộ code cho cả hai nền tảng. Tuy nhiên, lưu ý rằng nếu muốn ứng dụng có trải nghiệm người dùng riêng cho từng nền tảng, thì có thể bạn cần phát triển bằng ngôn ngữ native riêng của từng nền tảng đó.

4.1. Phát triển ứng dụng cross-platform: React Native

React Native là framework UI mạnh mẽ, được dùng để phát triển nhiều ứng dụng phổ biến như Facebook Ads, Walmart, Bloomberg. Giống như React, framework này do Meta (Facebook) tạo ra.

Về cơ bản, React Native là thư viện JavaScript để xây dựng giao diện người dùng, được biên dịch thành code native, nên khi phát triển ứng dụng React Native, bạn có thể dùng mọi thư viện native hiện có.

React Native là lựa chọn tối ưu cho phát triển ứng dụng cross-platform, vì dễ tiếp cận với lập trình viên đã quen JavaScript. Ngoài ra, React Native rất phổ biến, nên có cộng đồng lập trình viên đông đảo để học hỏi.

4.2. Phát triển ứng dụng cross-platform: Flutter

Flutter là ngôn ngữ mới, được thiết kế chuyên biệt để phát triển ứng dụng cross-platform cho di động, web, desktop và thiết bị nhúng. Chạy trên Dart VM và tương thích hoàn toàn với Dart. Giống như Dart, Flutter do Google tạo ra.

Flutter cung cấp rất nhiều thư viện giúp tăng tốc quy trình phát triển, nên bạn có thể xây dựng ứng dụng nhanh chóng. Hơn nữa, Flutter mang tính phản ứng (reactive), nên có thể tạo giao diện người dùng phản hồi nhanh. Flutter cũng là mã nguồn mở nên miễn phí sử dụng.

Tuy nhiên, với lập trình viên chưa quen Dart thì có thể khó tiếp cận hơn.

4.3. Phát triển ứng dụng cross-platform: Ionic Framework

Ionic Framework là lựa chọn phổ biến để phát triển ứng dụng cross-platform bằng HTML, CSS và JavaScript.

Ban đầu dựa trên Angular framework, nhưng hiện nay đã hỗ trợ cả React và Vue. Ban đầu cũng dùng Cordova để truy cập tính năng thiết bị native, nhưng hiện nay đã hỗ trợ thêm Capacitor, do chính Ionic phát triển.

Ionic dễ học và dễ sử dụng, nên là lựa chọn tốt cho phát triển ứng dụng cross-platform. Hơn nữa, ứng dụng Ionic có tốc độ nhanh và phản hồi tốt. Đồng thời, vì Ionic sử dụng Cordova và Capacitor, nên có thể truy cập tính năng thiết bị native như camera, GPS.

5. Kết luận

Không có gì bất ngờ khi nói rằng không có câu trả lời chung nào cho việc ngôn ngữ lập trình nào là tối ưu nhất để phát triển ứng dụng. Tùy theo yêu cầu và tính năng cụ thể mà ứng dụng cần đáp ứng, mỗi ngôn ngữ đều có thể mang lại ưu điểm riêng.

Tuy nhiên, nói một cách đơn giản, bạn có thể chọn một trong các hướng sau.

・Nếu chỉ nhắm đến iPhone và iPad, phát triển native app iOS bằng Objective-C và Swift là lựa chọn tối ưu.

・Nếu chỉ nhắm đến ứng dụng Android, Java và Kotlin là lựa chọn tốt.

・Flutter hoặc React Native có thể đáp ứng cả hai nền tảng (ứng dụng Android và iOS).

・Cũng có thể dùng công nghệ web để phát triển hybrid app đáp ứng mọi nền tảng từ một bộ code duy nhất (dù sẽ mất một phần khả năng kiểm soát với một số tính năng riêng của native).

・Phát triển cross-platform giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, nhưng bạn cần chấp nhận rằng luôn chậm hơn vài bước khi nói đến việc tận dụng những tính năng nền tảng mới nhất, tốt nhất.

Dù chọn ngôn ngữ nào, điều quan trọng nhất cuối cùng vẫn là hiểu rõ mục tiêu, mục đích của mình, và chọn bộ công cụ phù hợp với dự án.

Miichisoft có đội ngũ xuất sắc có thể phát triển cả native app và hybrid app, nên nếu quý khách có nhu cầu phát triển ứng dụng, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi.
Chúng tôi sẽ trao đổi tìm hiểu ngay từ giai đoạn lên kế hoạch, và đưa ra đề xuất chi tiết.

Rất mong nhận được liên hệ từ quý khách.

Tham khảo:Sitepoint (Top Mobile App Development Programming Languages)